ผีครู ขึ้นครู ฟายครู และปลดขันครู
แก้ไขครั้งสุดท้าย: 2011-3-6 13:43 โดย mike555
แก้ไขครั้งสุดท้าย: 2011-3-6 13:42 โดย mike555
ผีครู ขึ้นครู ฟายครู และปลดขันครู
ผีครู ได้แก่วิญญาณหรือผีที่ประสิทธิประสาทวิทยาการพร้อมปกปักรักษา และเป็นสรณะพึ่งพา
ทางใจ ผีครูจะสถิตอยู่กับขันครู ซึ่งเป็นเครื่องสักการะที่มักประกอบด้วยกรวยดอกไม้ ธูปเทียน หมากพลู บุหรี่และเครื่องบริขารอื่น ๆ ตามจำนวนที่ครูแต่ละครูกำหนด เครื่องสักการะทั้งหมดจะบรรจุในภาชนะประเภทถาดหรือขันหนาดเขื่อง ภาชนะขันครูส่วนหนึ่งพบว่าถูกนำไปใส่สาแหรกแขวนห้อยลงมาจากฅ่วน (เพดานโปร่ง) หรือ เธิง (เพพานทึบ) แต่ก็พบว่าส่วนหนึ่งนิยมทำเป็นหิ้งถาวรควบคู่กับหิ้งพระเจ้า เพียงแต่มีขนาดเล็กกว่า และติดตั้งในระดับต่ำกว่าหิ้งพระเจ้าเล็กน้อย หิ้งนี้จะเป็นที่วางตั้งขั้นครูและคัมภีร์ต่าง ๆ รวมถึงเครื่องรางของขลัง ซึ่งชาวล้านนาเรียกหิ้งนี้ว่า “หิ้งผีครู”
ชายชาวล้านนา เมื่อผ่านการร่ำเรียนวิทยาการสาขาวิชาต่าง ๆ อาทิวิชาเชิงช่าง เชิงการต่อสู้ ขับซอ หมอยา คาถา โหราศาสตร์ เป็นต้น ก็มักจะรับขันครูจากครูผู้สอนมาไว้ที่บ้าน แรกนำขันครูขึ้นสู่ที่เก็บก็มักมีการขึ้นครู โดยการยกขันครูขึ้นจบศีรษะ พร้อมกล่าวคำเชิญครู ดังตัวอย่างบทหนึ่งว่า “สาธุ สาธุ พระพิสสนู ครูบา อาจารย์เจ้า มีทังครูเค้า ครูปลาย ครูตาย ครูยัง ครูสั่ง และครูสอน สามสิบพ่อหมอเถ้า เก้าสิบพ่อหมอหลวง มาเปนครูกู ครูกูหากหื้อแก่กู โอมทรงทรงหื้อแก่กู ยามเช้าหื้อมาทัน ยามวันหื้อมาปก ตกฅ่ำหื้อมาใฝ่เฝ้ารักษา โอมสิทธิสิทธิชู่วัน พันหมื่นตื้อแสนฅ่ำ เอหิ เอหิ อาคัจฉาหิ สิทธิ ทรงทรง ครูเฮย” เมื่อกล่าวจบจะประพรมขันครูด้วยน้ำขมิ้นส้มป่อย แล้วจึงนำขึ้นสู่ที่แขวนหรือที่ตั้งเป็นเสร็จพิธีขึ้นครูเป็นเบื้องต้น ซึ่งถือเป็นเพียงขึ้นครู เพื่อเชิญครูมาสถิต ณ เคหสถานแห่งตนเท่านั้น ต่อไปคราใดที่จะประกอบพิธีเชิงปฏิบัติก็ต้องมีการติดต่อกับครูที่เรียก “โยงครู” เพื่อขึ้นครู ขอผีครูมาเป็นสรณะที่พึ่งเป็นคราว ๆ ไป
การขึ้นครูในโอกาสที่จะประกอบพิธีเช่น การจะใช้วิชาของตนนั้นมีศัพท์อีกคำหนึ่งว่า “ฟายครู” ทุกครั้งที่จะฟายครู มักมีเครื่องสักการะที่ต้องจัดเตรียมอย่างน้อยก็เป็นข้าวตอกดอกไม้ ธูปเทียนหรืออาจมีส่วนประกอบอื่นเช่น สุรา อาหารตามพิธีที่กำหนด โดยพิธีทั่วไปจะเริ่มด้วยคำฟายครู อย่างเช่นตัวอย่างบทหนึ่งมีว่า “ โอมปลุกปลุก กูจักปลุกครูกูหื้อตื่น ครูกูไปที่อื่นนานมา ก็หื้อมาแหล่ โอมพระกุมภ์พระกัณฐ์ พระจิต พระจอด พระนารอทหื้อแก่กู พระพิษณูหื้อแก่กู สาธุ สาธุ เจ้าแก้วหาดเจียว ผู้ข้ามีมือสิบนิ้วไหว้วอนหาเจ้ากูตนมีอิทธิฤทธีแก่กล้าแข็งแรงนัก ตนน้องอยู่หาดรี ตนพี่อยู่หาดยาว ตนพี่ชื่อว่าสิทธิโลกา ตนน้องชื่อว่ามหาพละวิทังวิทา ขอเจ้ากูจุงมารับเอาเข้าตอกดอกไม้ เทียนงามกับผู้ข้าบัดนี้เทอะ เอหิ ปิยัง ลาภะ ตัง มะมะ จุ่งมาด้วยรีบเทอะ …” จากนั้นถึงจะประกอบพิธีอื่นที่จะมีต่อไป
เนื่องจากชาวล้านนาส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ เมื่อถึงฤดูกาลเข้าพรรษา ผู้เฒ่าผู้แก่มักเข้าวัดจำศีลภาวนา จึงมีความเชื่อว่าผีครูของตนอาจจำศีล และงดเว้นเครื่องสังเวย ประเภทสุราอาหาร ดังนั้นเมื่อเข้าสู่เขตฤดูกาลเข้าพรรษา จึงมีพิธียกขันครูลงจากที่ตั้งเป็นการชั่วคราวเรียกว่า “ปลดขันครู” และขันครูนี้จะไม่นำขึ้นไว้ที่เดิม จนกว่าจะออกพรรษา เมื่อออกพรรษาแล้วจะเปลี่ยนชุดเครื่องสักการะใหม่ทั้งหมด และทำพิธียกขันครูขึ้นที่ตั้งดังเดิม โดยประกอบพิธีเหมือนการขึ้นครูทุกประการ
ขอบคุณความรู้ดี ๆ จาก
หนังสือ มกรดกล้านนา เขียนโดย สนั่น ธรรมธิ
และลิงค์เว็บไซด์ ดี จาก http://kaewpanya.rmutl.ac.th/255 ... 5&catid=211:09- |
ไฟล์แนบ:
คุณไม่สามารถดูไฟล์แนบได้ จำเป็นต้อง เข้าสู่ระบบ แต่ถ้ายังไม่ได้เป็นสมาชิกก็ ลงทะเบียน ก่อนนะครับ แล้วเรามาร่วมแบ่งปันความสุขกัน
